20 Aralık 2014 Cumartesi
E-mail adresiniz:  Şifreniz: Beni Hatırla
  gonulanras
http://blog.edebiyatdefteri.com/gonulanras/oku/3706/hemsirelerin-calisma-kosullari-ve-yasal-duzenlemeler 

 • Hakkımda


gonulanras

 • Yazdığım Diğer Konular
Alışveriş (2)
Astroloji (1)
Bilim (4)
Eğitim (3)
Yaşam (5)
Haber (3)
İş Yaşamı (9)
Kültür-Sanat (1)
Sağlık (14)
Çocuk (6)
Günlük (2)


 
HEMŞİRELERİN ÇALIŞMA KOŞULLARI VE YASAL DÜZENLEMELER
19.06.2010 16:22:31  [ Yaşam ]

HEMŞİRELERİN ÇALIŞMA KOŞULLARI VE YASAL DÜZENLEMELER

Topic: 1.5. HEMŞİRELERİN ÇALIŞMA KOŞULLARI VE YASAL DÜZENLEMELERDisplaying the only post.Süleyman
Ülkemizde vardiyalı çalışma sistemlerine bakıldığında farklı uygulamalar görülmektedir. Bazı
kurumlarda 8 saatlik üç vardiyalı (08.00-16.00, 16.00-24.00, 24.00-08.00) çalışma sistemi
uygulanırken, bazı kurumlarda hemşirelerin çalışma saatleri 12 saatlik (08.00- 20.00, 20.00-
08.00) vardiyalar, bazılarında ise gündüzleri 8, akşamları ise 16 saatlik (08.00- 16.00, 16.00-
08.00) vardiyalar şeklinde ya da 3 vardiyanın birleştirilmesiyle oluşturulan 24 saatlik nöbet
şeklinde düzenlenmektedir.
Ülkemizde hemşireler 657 sayılı devlet memurları kanuna ya da 4857 sayılı iş kanuna bağlı
olarak çalışmaktadır. Bu kanunlarda hemşirelerin çalışma koşullarıyla ilgili hükümler aşağıdaki
gibidir;
1.5.1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
Yataklı tedavi kurumları işletme yönetmeliğine göre nöbet; saat 08.00‘ den ertesi gün 08.00 ‘e
kadar devam eder. Nöbetçi olanlar hiçbir surette kurumdan ayrılamaz Nöbetçi personel nöbeti
teslim alacak personel gelmeden ve nöbetinde geçen önemli olaylar, izlenecek hususlar hakkında
gerekli bilgiyi vermeden ayrılamaz.(m.41a-b). Aynı yönetmeliğe göre nöbet uygulamasının
amacı; nöbet, normal çalışma saatleri dışında, resmi tatil günlerinde, dışarıdan gelecek
hastalarla, kurum içindeki hastaların acil durumlarında tıbbi ve bununla ilgili idari ve teknik
yardımları vaktinde sağlayabilmek, olması muhtemel idari teknik olay ve kazalara müdahale
edebilmek amacını güder şeklinde tanımlanmıştır.
Nöbetli çalışma sistemi, vardiyalı çalışma sistemine göre daha farklı, daha yorucu bir
uygulamadır. Yönetmelikte bu şekilde tanımlanan nöbetli çalışma sisteminde kişiler normal
23
çalışma saatlerini (08-16/17) tamamladıktan sonra normal çalışma saatleri dışındaki saatlerde de
çalışmaya devam etmekte ve bu durum nöbet olarak adlandırılmaktadır. Böylece normal çalışma
saatlerinin dışında fazla çalışmak zorunda kalmaktadır. Bu düzenlemenin yanı sıra, yaşanan
personel yetersizliği de hemşirelerin çalışma saatlerini arttırmakta, hemşireler insanüstü bir
tempoyla çalışmaya devam etmektedirler. Yasal düzenlemelerde hemşireler için 657 sayılı devlet
memurları kanununa göre 40 saat, iş kanuna göre ise 45 saat olan haftalık çalışma süresi artmakta
ya da bu sürenin izin olarak kullanılması sağlanmaktadır.
657 sayılı devlet memurları kanununa göre, memurların haftalık çalışma süresi 40 saat
olarak belirlenmiş olmasına rağmen, 2368 Sayılı Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma
Esaslarına Dair Kanun uyarınca hemşirelerin çalışma süresi haftada 45 saattir. Ayrıca,
yönetmelikte “Hastane başhekimleri kesintisiz hizmetin devamı açısından personel sayısını
dikkate alarak fazla çalışma ve nöbet gibi hizmetlerde farklı çalışma saatleri belirleyebilir”
maddesi (m.38/2) ile hemşirelerin çalışma saatlerinde standartlara uygun olmayan, bilimsel
olarak güvenli olmadığı kanıtlanan düzenlemelerin yolu açılmaktadır.
Kurumsal ve hizmetin özelliği nedeniyle hemşirelerin haftalık çalışma süresinin artırılmış
olmasına karşın, bu değişken hemşirelerin özlük ve sosyal haklarını düzenleyen mevzuata
yansımamıştır. Örneğin, çalışma yaşamı süresince yoğun, gece ve gündüz değişen şekilde
düzensiz ve normal çalışma saatini de aşan sürelerle ağır ve tehlikeli bir iş yerinde aralıksız
çalışan hemşirelerin “fiili hizmet süresi zammı” bulunmaması dikkati çeken bir durumdur
1.5.2. 4857 Sayılı iş Kanunu
Haftalık çalışma süresi 45 saattir. Fazla çalışma süreleri günde 11 saati aşamaz. Fazla çalışma
için hemşirenin onayı gerekir.
Gece nöbetleri açısından “Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında
Yönetmelik” kapsamındadır. Örneğin bu yönetmeliğe göre: Hemşirelerin gece çalıştırılması için
engel bir durum olmadığına dair sağlık raporu alınması ve bu kişilerin her altı ayda bir
muayenelerinin tekrarlanması gerekir. Yönetmelik kadın çalışanların her ne şekilde olursa olsun
gece postasında yedi buçuk saatten fazla çalıştırılmamasını öngörmektedir.
Ülkemizde hemşirelerin çalışma koşulları, görev, yetki ve sorumlulukları, hemşirelik hizmetlerin
verilişini düzenleyen mevzuat (yasa ve yönetmelikler) incelendiğinde, gerek 657 sayılı kanun
24
kapsamında çalışan, gerekse 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki hemşirelerin çalışma
saatleri ve süresine, özellikle nöbet ve vardiya sistemine ilişkin ciddi boşluklar ve hak
ihlalleri yaşandığı, ihlalleri önleyici yeterli düzenlemelerin olmadığı ya da etkin denetim
sağlanmadığı görülmektedir.
1.5.3. T.C. Anayasası ve Hemşirelerin Çalışma Koşulları
Anayasamızın “Kanun önünde eşitlik” ilkesi kapsamında (10. Madde), “Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin
kanun önünde eşittir. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde
eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” Bu madde mevzuat düzenlemede
ilgili devlet organlarını ve idari makamlarını “hemşirelerin diğer çalışanlarla eşit tutulması, eşit
haklara sahip olmasının sağlanması” anlamında temel hüküm olarak görülmektedir. Bu
bağlamda, hemşirelerin çalışma saatleri ve koşullarının diğer çalışanlarla eşitlenmesi,
değiştirilemeyecek çalışma koşullarının özgünlüğü dikkate alınarak koşulların iyileştirilmesi ve
hak/yükümlülük bakımından dengelenmesine yönelik mevzuat düzenlemelerine gerek olduğu
açıktır.
Normal çalışma saati (08-17) dışında, akşam ve gece saatlerinde, ILO tarafından “uygunsuz
saatler” olarak adlandırılan saatlerde ve günlük normal çalışma (8 saat) süresinden daha uzun
süre, artmış bir iş yoğunluğu ile, fiziksel, zihinsel, duygusal güç ve dikkat gerektiren, hatanın
telafisi mümkün olmayan bir işte çalışmanın “normal çalışma koşulları” gibi ele alınması
kuşkusuz bu işi yapanlar aleyhinde bir eşitsizlik doğurmaktadır. Çalışma süresi, koşulları ve
kapsamı göz önünde bulundurulduğunda, maddi, manevi ve sosyal haklar bakımından ek hak
tanıyıcı düzenlemelere gereksinim vardır. Örneğin; çalışma süresinin azaltılması, dinlenme
zamanlarının düzenlenmesi, sağlık kontrolü, çalışanın çocuk ve ailesine yönelik hakların
düzenlenmesi gerekir. Fazla mesainin ve normal dışı saatlerde çalışmanın sınırlandırılması, özel
olarak ücretlendirilmesi ve bu koşullarda görev yapan hemşirelere “fiili hizmet süresi zammı”
uygulanması, mesleki gelişim olanaklarının artırılarak yasal bir hak olarak sağlanması “kanun
önünde eşitlik” sağlayıcı düzenlemeler olarak düşünülebilir
Anayasamızın “Zorla Çalıştırma Yasağı” gereğince, “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz, angarya
yasaktır.” Bu temel ilke doğrultusunda İş kanunumuzun 41. maddesinde “Fazla çalışma için
işçinin onayının alınması gerekir” ifadesi yer almaktadır. Hemşirelik hizmetlerinin yürütülüşüne
25
ilişkin genel resme bakıldığında, hemşireler görevleri dışı işlerde ve istekleri dışı saatlerde,
haftalık normal çalışma süresini oldukça aşan sürelerle (48-64 saat) çalıştırılmaktadır. Diğer bir
deyişle hemşireler angaryaya maruz bırakılmaktadır. Öyle ki, bu durum hemşirelerin yaşamın
diğer alanlarından, bir diğer Anayasal haktan daha yoksun kalmasına yol açmaktadır.
Anayasamızın 12. Maddesine göre: “Temel hak ve hürriyetler kişinin topluma, ailesine ve diğer
kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.” Anayasamızın ailenin korunmasına dair
41.Maddesi de bu hak ve hürriyeti destekler niteliktedir.
Normal çalışma saatlerinin dışında görev yapmak zorunda kalan hemşirelerin annelik hak
ve sorumluluğunda destekleyen, örneğin bu saatlerde çocuk bakım hizmeti gibi olanaklar
sağlanmamaktadır.
Bu durum anayasanın 50 ve 55. maddelerine aykırılık teşkil etmektedir .
Anayasanın çalışma ve dinlenme haklarını düzenleyen 50. maddesine göre;
“……..Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından
özel olarak korunurlar. Dinlenmek çalışanların hakkıdır.
Ücretli, hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartlar kanunla düzenlenir.”
Anayasanın 55. maddesine göre:
“Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet çalışanları yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri
ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. “
Büyük bir çoğunluğu kadınlardan oluşan hemşireler dinlenmelerine izin verilmeden temel
ve sosyal haklarından yoksun bırakılarak, yaşam kaliteleri etkilenerek fazla mesai
yapmalarına rağmen verilen ücret emeklerinin karşılığı değildir.
Anayasanın 49. maddesine göre ;
“Çalışma herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek çalışma
hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak çalışmayı desteklemek, işsizliği
önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli
tedbirleri alır.” Hemşirelerin olumsuz çalışma koşulları ve yaşadıkları “hak ettiklerini
bulamama”, “karşılığını alamama” durumu iş doyumsuzluğuna, tükenmeye, işten tamamen ya da
26
kapsam olarak ayrılmalarına, verimliliğin azalmasına, toplumda insanların meslek olarak
hemşireliği tercih etmemelerine yol açmaktadır.
Buradaki en önemli sorun, uzun çalışma saatinin hemşirede yarattığı fiziksel, mental ve sosyal
zorlanmaların yanında, hemşirelerin son derece dikkat ve enerji gerektiren bakım işlevinin
güvenliğinin sağlanamaması, toplum sağlığının tehlikeye girmesidir.
Unutulmamalıdır ki; doğmatik yaklaşımlarla hemşireden beklenen özveri, artan kaza ve
yaralanmalara, stresle ilgili hastalıklara, aile sağlığı sorunlarına, uygulama hatalarına, hizmet
kalitesinin düşmesine ve çok ciddi bir toplumsal soruna dönüşebilir. Gerçekte, özveride bulunan
hemşireler değil, bütün olarak bir toplumdur.
November 23, 2009 at 3:30pm

Okudunuğunuz yazı toplam 21858 kere görüntülenmiştir.


Yorumlar

Bu bloga henüz yazılmış yorum yazılmamış.


Blog'a yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.

Üye değilseniz üye olmak için tıklayın.


 
 • Diğer yazılarımdan bazıları

AÇDS Hakkında Genel Değerlendirme Anayasamızın çalışma şartları ve dinlenme hakkını düzenleyen 50. maddesi, “herkesin tatil ve dinlenme hakkına sahip olduğunu” kayıt altına alıyors...
19.06.2010 16:30:32 [ İş Yaşamı ]

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ tanım Sağlık hizmeti sunumunda hasta ve sağlık çalışanlarının zarar görmesine yol açabilecek tüm işlem ve süreçleri ifade eder. TEBLİĞ ; Sağlık kurum ve kurul...
29.05.2010 18:03:21 [ Sağlık ]

Hekimlerin Çalışma Sürelerinin Düzenlenmesinin Etik Açıdan Değerlendirilmesi Çalışanların fiziksel ve akıl sağlığının korunabilmesi, mesleki ve özel hayatlarını dengelemelerine yardımcı olunmas...
19.06.2010 16:47:09 [ Sağlık ]

Temel Alışkanlıkların Kazandırılması: Alışkanlıklar, zamana, yönlendirmeye, özellikle de tekrara bağlı olan kazanılmış davranışlardır. Alışkanlıklar bireyin yaşadığı doğal ve toplusal çevreye uyumunu...
17.11.2011 22:40:33 [ Kültür-Sanat ]

Copyright 2008 - edebiyatdefteri.com - her hakkı saklıdır.