17 Nisan 2014 Perşembe
E-mail adresiniz:  Şifreniz: Beni Hatırla
  abdülkadir Güler
http://blog.edebiyatdefteri.com/abdulkadir--guler/oku/2362/kuvayi-milliye-nin--aydin-da--dogusu-ve-ataturk-un-aydin-a-gelisi 

 • Hakkımda


abdülkadir Güler

 • Yazdığım Diğer Konular
Bilim (1)
Eğitim (5)
Kültür-Sanat (21)
Din (1)
Şehir (1)


 
KUVAYI MİLLİYE'NİN AYDIN'DA DOĞUŞU ve ATATÜRK'ÜN AYDIN'A GELİŞİ
29.08.2009 23:53:09  [ Kültür-Sanat ]

KUVAYI MİLLİYE'NİN AYDIN'DA DOĞUŞU ve ATATÜRK'ÜN AYDIN'A GELİŞİ




Abdülkadir GÜLER

Milli Mücadele tarihimizde özellikle Ege Bölgesi’nde meydana gelen savaşları ve bu savaşlarda halkımızın Milli Mücadele günlerinde can siperane yapmış oldukları mücadele ve savaşları,çeşitli yayın organlarında okumuştum. Hemen aklıma gelenleri yazıyorum:Eski Cumhurbaşkanlarımızdan ve daha önce bir EFE olarak Milli Mücadele’de bizzat yer alan Celal Bayar’ın” Bende Yazdım” ( 8 cilt: 1967-1972),Şeref Üsküp’ün” Mili Mücadele’de Efeler” ( 1992),Mehmet Başaran’ın “Milli Mücadele’de Çine Heyet-İ Milliyesi” ( 2006), Öğretmen ve Araştırmacı yazar Sabahattin Burhan’ın üç cilt halinde yayımlanan” Ege’nin Kurtuluş Destanı Yörük Ali Efe” ( 3. Baskı- 1999) ,(,”Çete Ayşe” (2000),”Sökeli Cafer Efe” ( 2002) Yine öğretmen yazar Etem Oruç’un “Şu Ege’nin Efeler”i (2006),Doç.Dr.Mustafa Turan’ın hazırladığı “Yunan Mezalimi” (1999),Aslan Buğdaycı’nın” Milli Mücadele tarihimizde Nazilli Cephesi”,(1996),rahmetli kadim dostum Hilmi Meydan’ın “Söke’nin Kurtuluşu”,Yine Asaf Gökbel’in ve öğretmen yazar Hüseyin Kuruüzüm’ün Türkçe olarak sadeleştirdiği tarihi eseri “Milli Mücadele’de Aydın” ( 2005 adını taşıyan yapıtları okuduklarımız arasındadır.
Şimdi masamın üzerinde bulanan ve yaklaşık bir aydan beri zevkle okumaya çalıştığım, Aydın eski senatörü Sayın Sadettin Demirayak’ın binbir emekle hazırladığı KUVAY-I MİLLİYE’NİN AYDIN’DA DOĞUŞU (2007) adını taşıyan eseridir.Sayın Sadettin Demirayak bu değerli eserini “ Aziz dost Abdülkadir Güler, eserlerinize bir kitap ile cevap verebilmek mutluluğu içinde saygılar sunuyorum / 11.2. 2007. tarihinde imzalayıp bana armağan etmişlerdir. Öncelikle kadirbilir insan, vefalı dost Sayın Sadettin Demirayak’a burada beni unutmadıkları için teşekkürlerimi, saygılarımı sunuyorum. Her nedense böylesi aydın ve kadirşinas, değerbilir insanların sayısı her geçen biraz daha azalıp gidiyor.Ancak insan bu denli vefalı insanları gördükçe seviniyor.Bu da insanı mutlu ediyor..
Sadettin Demirayak,Aydın’da yetişmiş bir hukukçudur.Ankara Hukuk Fakültesi’nden mezundur.Yedek Subay olarak askerliğini ifa ettikten sonra Mersin- Gülnar Hâkimliği, ,Burdur C.Savcılığı, Tefenni, Uluborlu,Söke’de Cumhuriyet Savcısı olarak görev yapmıştır. Atatürkçü bir görüşe sahip olup CHP partisi içinde politikaya atılmış ve 1977’de aynı partiden Aydın Cumhuriyet Senatosu üyesi olarak TBMM’de yer almıştır.12 Eylül 1980’den sonra Politikadan ayrılarak Trabzon C.Savcılığına atanmış ve 1982’de kendi isteğiyle emekli olmuştur.Halen Aydın’da yaşamını sürdüren Sayın Demirayak yerel gazetelerde çeşitli makaleleri yayınlanmaktadır.
Sadettin Demirayak’ın bu tarihi yapıtı “ KUVA-YI MİLLİYE-NİN AYDIN’DA DOĞUŞU” adlı eseri uzun ve yorucu bir çalışmanın mahsulü olarak ortaya çıktığını görüyoruz. Yapıt 566 sayfadan ibaret olup birinci hamur kâğıda, renkli, albenisi yerinde bir kapak kompozisyonuyla ortaya çıkarılmıştır. Kitabın kapağında Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın kalpaklı resmi ve Milli Mücadele’de Aydın Cephesinde yer Yörük Ali Efe ve bir grup arkadaşlarıyla düzenlenmiştir..Eserin itinalı ve tertemiz bir baskısı vardır.1.baskı 1000 adet Ocak 2007’de Aydın’da Tuna Ofset yayınları arasında günışığı çıkarılmıştır.
SUNUŞ yazısını Sadettin Demirayak, Kitap hakkında düşüncelerini Aydın Valisi Sayın Mustafa Malay, Aydın eski milletvekili,Eğitimci - yazar M.Kemal Yılmaz ve Yrd.Doç.Dr. Adil Adnan Öztürk’ün eser hakkındaki görüşlerine,düşüncelerine yer verilmiştir. Kitapta yer alan bazı konu başlıkları :Milli Mücadele’ye Giden Yolda Aydın, Milli Mücadele’nin Aydın’da Doğuşu,Malgaç Çayı Köprü Baskını, Yörük Ali Efe’nin Tuzağı, Yörük Ali Efe Çetesi Nazilli Yolunda, Erbeyli Baskını, Altı Mehmetler Çetesi Erbeyli’de, Adnan Menderes ve Galip Hocanın’ (Celal Bayar) tanıştırılması, Aydın’ın Yunanlılardan Geri alınışı,Aydın’ın Kurtuluşunda yaşanan öyküler, Celal Bayar’ın Demirci Mehmet Efe’ye Müşavir Olması,Dalamaya Gelen İngiliz Subay,Sökeli Ali Efe Denizli’de,Denizli olayları Meclis Gündeminde,Demirci Mehmet Efe’ye Albay Rütbesinin Verilmesi,Yörük Ali Efe ve Demirci Mehmet Efe’nin Çatışması. Gökçen Hüseyin Efenin Aydın Efeleri ile Dayanışması,, Muğla’da Yörük Ali Efe Saltanatı, Albay Şefik Beyin Savunması,Demirci Mehmet Efe ile Yörük Ali Efe Kızanları Arasında Çatışma,Düzenli Orduya Geçiş, Kuva-yı Milliyeci Efelerin Son Mücadelesi , Yörük Ali Efe’nin ayağının kesilmesi gibi konular , olaylar tarihi ve inandırıcı,açıklayıcı bilgi ve belgelerle geniş açılımlı kaynakların ışığı altında eserde sergilenmiştir.
Milli Mücadele sırasında eserde birçok tarihi belgelere yer verildiğini söyledik. 19 Ağustos 1920’de Mustafa Kemal Paşa’nın Yörük Ali Efe’ye gönderdiği tarihi telgrafından bir bölümünü bu yapıtın önemi bağlamında aynen sunmak istiyorum :

Ali Efe’ye
Yenipazar
------------
Ali ve Hüseyin Efelere mahsus selam ile beni vaziyet hakkında tenvir etmek ve talimat istemeyi düşündüklerinden dolayı felkalada memnun kaldım. Teşekkür ederim.
Muğla ve havalisine bir kumandan göndereceğim. Onunla tamamen tevhid-i mesai ederler ve bu kumandan oraya vasıl oluncaya kadar mühim mesail varsa Muğla Mutasarrıfı şifresi ile doğrudan doğruya Garp Cephesi Kumandanı Ali Fuat Paşa Hazretlerine müracaat etmelidirler.
Denizli civarında bulunan 57. Fırka Kumandanı Erkan-ı Harp Kaymakamı Nazmi Beyle dahi muhabere ederek ittihatta bulunmak muvafıktır. İtalyanlara karşı fevkalade dikkatli davranmak lazımdır. Çünkü bunlar, dost gibi muameleleriyle milletimizi iğfal etmek yolunu tutmuşlardır. Zahiren hüsnü muamele etmekle beraber hâkimiyet-i milliyetimize menafi görülecek her hareketlerini derhal reddetmelidirler. Muğla Mutasarrıfı Müştak Bey’e tarafımdan mahsus selam söyleyiniz. Ali ve sSelim Efeler de mumaileyh ile tevhidi mesai etmelidirler.
Yunanlılara karşı. Müessir olmak için ittihat lazım gelen tertibat, teşkilat ve teşebbüsat hakkında gönderilecek kumandana müracaat ediniz.
Garp Cephesi Kumandanı tarafından talimat mufasala verdilecektir. Cümlenize selamlar olunur (1).
Mustafa Kemal Paşa


Sadettin Demirayak, uzun soluklu,yorucu, inandırıcı ve tarihi belge ve kaynakların ışığı altında akıcı, yalın, duru, çarpıcı ve yaşayan bir Türkçe ile KUVA-YI MİLLİYE’NİN AYDIN’DA DOĞUŞU” ve tarihçesini derli toplu bir eserle Türk edebiyatına, Türk Kültürüne kazandırmıştır..Aslında bu kalıcı ve devasa eserin Kültür Bakanlığınca yayımlanması, tüm orta dereli okullarımıza, hatta halk kütüphanelerimize dağıtımının sağlanmasını diliyorum. Yararlı bir yapıt ortaya çıkmıştır. Sayın Sadettin Demirayak’ı böyle bir eseri Türk kültürüne kazandırdığı için teşekkür ediyor, eline, dili sağlık, ömrüne bereket diyoruz. Bu güzelim eseri özellikle öğretmenlerimize tavsiye ediyorum.
Meraklısı için :
)Kuvay-I Milliye’n n Aydın’da Doğuşu – Sadettin Demirayak.
Tuna Ofset Matbaacılık San. Ve Tic, Ocak 2007. ( s.448) Aydın.





ATATÜRK ve AYDIN



Sanat ve kültür dünyamızda Aydın’ın ayrı bir yeri vardır. Aydınlarımız, yazarlarımız ve de şairlerimiz durmadan AYDIN ili için kitap yayınlıyorlar. Bu yazarlarımızı gönülden teşvik eden,destekleyen kuruluşlar da vardır.
ATATÜRK ve AYDIN Adnan Menderes Üniversitesi’nde Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak çalışan Yrd.Doç.Dr.Günver Güneş’in yeni bir eseri olarak Aydın’da Aydın Tuna Ofset Matbaacılık tesisleri arasında tertemiz bir baskı ile yayınlandı. Bu eser Aydın Ticaret Odası’nın Atatürk’ün Doğumunun 125. yılı münasebetiyle armağan olarak gün ışığına çıkarılmıştır.Öncelikle hem Yrd.Doç.Dr. Günver Güneş ve hem de Aydın Ticaret Odası mensuplarını yürekten kutluyorum. Böyle bir eseri Aydın Kültürüne kazandırdıkları için.
Yrd.Doç. Dr.Günver Güneş,1965 yılında Aydın ili Bozdoğan’da doğmuştur. Orta öğrenimini İzmir’de tamamlamış, Lisans Eğitimini Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarih Bölümü’nde tamamlamıştır.(1983 -1987).Araştırmayı, yazmayı seven bir yazın ve kültür adamıdır.Ortaöğretim Kurumlarında öğretmenlik yapmış ve halen Aydın’da Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nde tarih Bölümünde okutman olarak yaşamını sürdürüyor.T.C.Tarihi, Milli Mücadele tarihi,Spor Tarihi gibi konularda araştırma ve bilimsel makaleleri yayınlanmıştır.
ATATÜRK ve AYDIN kitabı geniş bir araştırma ve inceleme sonucu ortaya çıktığını görüyoruz. Bunu kitabın sonunda Dizin ve zengin Kaynakça’dan anlıyoruz.
Kitap büyük boy ( 17 X 24) ölçülerinde basılmış ve tertemiz bir baskı, düzenli ,albenisi olan bir kapak düzeni ile hazırlanmış olup,170 sayfadan ibarettir. Tümü ile Ulu Önder Atatürk’ün Aydın’a, Kuşadası, Söke,Nazilli ve bu yörelerde yaptığı gezi ve incelemeleri sırasında tarihi belgeler ışığında hazırlamıştır. Özsellikle kitapta Yerel ve Ulusal basından gazete başlık ve manşetlerine,kaynak olarak fazlasıyla yer verilmiştir. Atatürk’ün,Aydın ve İlçelerine beraberinde Milletvekilleri, Belediye Başkanları ve mülki idare amirleriyle yaptığı gezi ve incelemelerinde objektiflere yansılan fotoğrafların seçiminde dikkat ve özen göstermiştir.Toplam olarak 150 fotoğrafa yer verilmiştir.Bu bağlamda fazlasıyla özen gösterdiğini görmek olasıdır.
Kitabın Önsöz bölümünde Yrd.Doç.Dr.Günver Güneş,özetle şunları vurguluyor :”Araştırma dört başlık altında toplamayı planladım.Birinci bölümünde Atatürk Döneminde (1923-1938) Aydın’da yaşanan sosyal,kültürel,siyasal ve ekonomik gelişmelerin bir özetini oluşturmaktadır. İkinci bölümde ise Atatürk’ün çeşitli amaçlarla gerçekleştirdiği Aydın Seyahatlerini anlatmaktadır.Bu bölümde 1981’de yayınlanan Atatürk Aydın’da isimli kitapta yer alan Atatürk’ü Aydın’da görenlerle yapılan görüşmeler ve görüşme yapılan kişilerden alınan bilgilere yer verilmiştir.Üçüncü bölümde ve son bölümde Atatürk adına Aydın’da düzenlenen anma toplantıları, mitingler,,törenlerle ilgili bilgiler verilmektedir. Hemen hemen her bölüm için görsel malzemeyi yoğun olarak kullanmaya çalıştım. Ne Yazık ki 1924- 1930- ve 1931 seyahatlerine ilişkin çok fazla fotoğraf ve belgeye ulaşma şansını bulamadım” diyor.Yrd.Doç.Dr.Günver Geneş.Ama tüm bunlara rağmen derli, toplu bol fotoğraf ve belgelere dayalı ATATÜRK ve AYDIN kitabını bir belgesel eser olarak hazırladığını görüyoruz.Ayrıca o dönemlerde Aydın’da yayımlanan yerel basına da oldukça yer verilmiş, gazetelerden alınan haber manşetleri, gazete küpürleriyle kitaba inandırıcı, sağlıklı bir boyut kazandırmıştır. Bu çalışma ve araştırma elbette kolay olmamıştır. Ter dökerek,emek vererek, özen göstererek hazırlanmıştır.Önümü ilikleyerek sayın Güneş’in bu çalışmasını alkışlıyor ve de gönülden tebrik ediyorum. Aydın Ticaret Odasını da böyle bir yapıta destek ve omuz verdikleri için kutluyorum. Belediyeler, kurumlar, kuruluşlar böylesine yararlı, erdemli eser verenleri çağdaş kültürel,sosyal ve toplumsal bir yaklaşımla yazarlarını desteklemelidir, onları onurlandırmalıdır. Bu çalışma elbette takdire şayandır…
Kitapta yer alan bazı konu başlıkları şöyledir:Aydın’ın İmarı ve Aydın Belediyesi, Aydın’da kültürel yaşam, Aydın’da Cumhuriyetin ilk yıllarında Spor Faaliyetleri, Aydın’da Ekonomik yaşam( Ticaret,tarım,Sanayi ve Matbaacılık),Mustafa Kemal Atatürk’ün Aydın’a Seyahatleri, Mustafa Kemal Söke’de( 9 Şubat 1924),Mustafa Kemal Nazilli’de,( 5 Mart 1930 ), Atatürk’ün Aydın’a ve Nazilli’ye son seyahatleri,( Hilmi Tükel, İrfan Salyam ( Aydın Belediyesi Fen İşleri Eski Müdürü), Hilmi Fırat ( 1937 Ege Manevraları’nda Atatürk’le Beraber Olduğu günler), ve Cemal Özbaş’ın anlattıkları.Atatürk’ün Ölümünün ardından onun için Aydın’da yazılanlar ve yapılanlar,Atatürk’ün Ölümünün birinci yılında Aydın’da Düzenlenen İhtifal Programı,Aydın Halkevinde Düzenlenen Gazi günü Kutlamaları,Türk Devrimi ve Aydın kenti gibi konulara genişçe yer vermiştir.Beni en çok sevindiren Atatürk’ün Söke’ye ilk gelişi ile ilgili belgelere dayalı bilgilerdir. Bilindi gibi öğretmen yazar arkadaşım Yaşar Çağbayır ile birlikte Yeni Söke Gazetesi’nde bu konuyu birlikte araştırmış ve Atatürk’ün Söke’ye ilk geliş tarihi (4 Şubat 1924)değil, 9 Şubat 1924 olduğunu elimize ulaşan belgelerle kanıtlamıştık. Bu belgeler benim Sökeli Şairler ve Yazarlar- Güldeste adlı (Ankara-1998)



ATATÜRK SÖKE’DE

Yrd.Doç.Dr.Günver Güneş,”Atatürk ve Aydın” kitabında da bizlere göndermelerde bulunarak ,çalışmalarımıza uygun olarak Atatürk’ün Söke’ye ilk geliş tarihi konusunda özetle şunları yazıyor :Mustafa Kemal Paşa önce Kuşadası’na geçmiş, burada gerekli temas ve incelemelerde bulunduktan sonra, Mahmut Esat (Bozkurt) Bey tarafından kendisi şerefine verilen ziyafete katılmışlardır. Mustafa Kemal Paşa 8 Şubat 1924 günü özel trenle İzmir’den Kuşadası’na doğru hareket etmiştir.Trende heyettekiler arasında Mahmut Esat ( Bozkurt ) Bey’de bulunuyordu.Kuşadası Kaymakamı Ekrem Bey ve Cemal ( Özbaş) bulunduğu kalabalık bir heyet tarafından Selçuk İstasyonunda karşılandılar.Hüseyin Avni( Özbaş ) ve Cemal ( Özbaş ) ise gerekli hazırlıkları yapmak üzere Söke’ ye geldiler.Mustafa Kemal Paşa yanındaki heyetle birlikte Kuşadası’na geçmiş, burada gerekli temas ve incelemelerde bulunduktan sonra 9 şubat 1924 günü saat 14.00 sıralarında Söke’ye hareket etmişlerdir.Beraberinde eşi Latife Hanım, Kâzım (Karabekir)Paşa, Mahmut Esat ( Bozkurt),Muhittin (Targan), Beyler de bulunuyordu.Kendisini Aydın’dan karşılamaya gelenler arasında ise Aydın Valisi adına Defterdar Fahri Bey, Tahrirat Müdürü Tacettin, Halk adına Belediye Reisi Fuat Şahin ( Eralçin) ,Meclisi Umumi Azasından Selahaddin, İstinaf Mahkemesi Reisi Reis Beyler yer alıyorlardı. Kafile Mustafa Kemal Paşa’ya “ Hoş Geldiniz” demek için Söke’ye doğru yola çıkmışlardır.
Bir grup Sökeli Mustafa Kemal Paşa’yı Gıranta mevkii’nde karşıladılar.Burada Cambazaki Lakabiyle tanınan Sökeli Uzun Abidin (Cambazoğlu ) , Gazi Hazretlerine kurban olayım !.” diyerek , kendini Atatürk’ün otomobilinin önüne attı.Hareket burada toplanan kabalık tarafından takdirle karşılandı. Gıranta’dan bayrak sallanarak Gazi’nin Söke’ye gelmekte olduğu Sökelilere işaret edildi. .. Mustafa Kemal Paşa maiyeti ile birlikte saat 15.00’de Söke’ye girdi.Abelaki Semtinde çok büyük bir kalabalık tarafından coşkun sevgi gösterileriyle karşılandı.Mustafa Kemal Paşa burada indi. Kendisini karşılayanlarla bir görüşme yaptı. Jaletepe İlkokulu önüne gelince burada hazırlanan tören takının altında fotoğraf çektirildi. Ardından doğruca Hükûmet Binası’na gidildi.”.(1).
Yrd.Doç.Dr.Günver Güneş, bunları yazarken bizim daha önce yaptığımız inceleme ve araştırmaları da kaynak olarak gösteriyor. Kitabının 31. sayfasında dip notunda aynen şunları ilâve ediyor: Atatürk’ün Söke’ye ilk geliş tarihi 4 Şubat tarihi esas alınmıştı. Söke bu tarihsel yanlıştan ancak Yaşar Çağbayır ve Abdülkadir Güler’in gayretleri sonucu kurtulmuştur. Kaynak: Yaşar Çağbayır / Yeni Söke Gazetesi,( 13 Kasım 1995 ). Abdülkadir Güler / Sökeli Şairler ve Yazarlar – Güldeste Ankara 1998 s. 14- 23. Atatürk’ün Söke’ye ilk geliş tarihi böylece apaçık ortadadır. ( 9 Şubat 1924 ).1996’dan bu yana Atatürk’ün Söke’ye geliş törenleri bu tarihe göre kutlanmaktadır.Zamanın İlçe Kaymakamı Şener Can’ın imzası ile 12.2.1996 tarih ve BO 54 VL K4 096801 / yazı iş,22.(işl .18)- 107 sayılı yazı ile dağıtım İlçenin Kamu kurum ve kuruluşlarına, bilgi için,Söke Garnizon Komutanlığı’na gönderilmiştir.

Sözün özü Yrd.Doç.Dr. Günver Güneş’in hazırladığı “ATATÜRK ve AYDIN “ adlı yapıtı Mustafa Kemal Paşa’nın Aydın ve ilçelerine yapmış olduğu seyahatleriyle ilgili anlaşılır ve güvenilir belgelerin ışığı altında hazırlanmıştır.Kitabının son kısmına aldığı kaynaklar ve dizini bunu gösteriyor.Hem Aydın Ticaret Odası mensuplarını ve hem de Günver Güneş‘i burada gönülden tebrik ediyorum. Aydın kültürüne takdire değer bir hizmette bulunmuşlardır. Bu özverili hizmet alkışlanmalıdır.Bu güzelim yapıtı herkese ve özellikle orta dereceli okullarda görevli öğretmen ve öğrencilerimizin okumalarını sağlık veriyorum. Kitap Aydın Ticaret Odası’ndan temin edinebilir.

1) Atatürk ve Aydın- Yrd.Doç.Dr. Günver Güneş
Aydın Ticaret Odası Kültür yayınları NO:1 Aralık 2006. Aydın.












Okudunuğunuz yazı toplam 1307 kere görüntülenmiştir.


Yorumlar

Bu bloga henüz yazılmış yorum yazılmamış.


Blog'a yorum yazabilmeniz için üye olmalısınız.

Üye değilseniz üye olmak için tıklayın.


 
 • Diğer yazılarımdan bazıları

Abdülkadir GÜLER ( kadirguler 123@hotmail.com ) ...
29.08.2009 22:46:33 [ Kültür-Sanat ]

Abdülkadir GÜLER Türk şiiri denildiği zaman ve ilk on şairin adını verin söylendiği zaman bunlardan biri de Şinasi Özdenoğlu’dur derim.Şinasi Özdenoğlu Türk şiiriyle yan yana,...
29.08.2009 23:49:45 [ Kültür-Sanat ]

BİRLER DE GÜZEL Bir ağlayış Karda güzel Bir çağlayış Yar da güzel Elma tatlı Nar da güzel Buket, çiçek Yâr da güzel Umut, gerçek Darda güzel Varlık, yokluk Var da güzel Can sevgisi A...
30.05.2010 21:58:56 [ Kültür-Sanat ]

Abdülkadir GÜLER Ege bölgesinin güzel ve verimli illerinden biri Aydın’dır. Aydın’ın önemli ilçelerinden biri de SökeR...
31.08.2009 11:51:28 [ Şehir ]

Copyright 2008 - edebiyatdefteri.com - her hakkı saklıdır.